ბრიუს ფაინი: თქვენთან ტირანიაა და უნდა გიშველოთ!

თუ თქვენ გიკვირთ, რატომ ესვრის ჩვენი სახელმწიფო თავის ხალხს რეზინის ტყვიებს, გაზის ყუმბარებსა და ხანდახან «გრადის» ტიპის არტილერიასაც კი, და თუ უფრო მეტად გიკვირთ, ამ ყველაფრის მიუხედავად, რატომ არიან ჩვენი დასავლეთელი მეგობრები ჩვენი «დემოკრატიით» აღფრთოვანებულები და რატომ თვლიან ჩვენს თვალგამოთხრილ, შეგინებულ და დაფეხვილ სახელმწიფოს დემოკრატიის შუქურად, მაშინ წაიკითხეთ ქვემოთ მოყვანილი ინტერვიუ და დარწმუნდებით, რომ თვითონ ჩვენი მამა და მარჩენალი ქვეყანა თავად ადგას მილიტარიზაციის გზას. «Real News Network»-ის ჟურნალისტი პოლ ჯეი ესაუბრება ბრიუს ფაინს, ამერიკის კონსტიტუციის ცნობილ დამცველს, ამერიკული იმპერიის მოწინააღმდეგეს, საზოგადოებრივი ორგანიზაცია «American freedom agenda»-ს დამფუძნებელს. ფაინი მუშაობდა აშშ იუსტიციის სამინისტროში პრეზიდენტ რონალდ რეიგანის დროს. არის ავტორი წიგნისა «კონსტიტუციური რისკი». ფაინი ასაბუთებს, თუ რატომ არ სჭირდება ამერიკას ამდენი სამხედრო ბაზა და მოუწოდებს ამერიკის შეერთებულ შტატებს, დაუბრუნდეს საგარეოპოლიტიკურ, არასავაჭრო, მაგრამ მაინც იზოლაციონიზმის პოზიციას.

- მოდი, ძირითადი მტკიცებულებებით დავიწყოთ. რეიგანი, რომელზეც მუშაობდით... ამერიკას «მთის წვერზე მოკიაფე სეტყვას» უწოდებდა. რეიგანის პრეზიდენტობისას ჩვენ სახეზე გვქონდა სამხედრო ხარჯების ზრდა. რა თქმა უნდა, იგივე იყო მანამდეც, რუზველტისა და კენედის დროს. როგორც ჩანს, არა აქვს მნიშვნელობა, რესპუბლიკელები არიან ხელისუფლებაში თუ დემოკრატები. რას ნიშნავს ეს? თავისუფლება თუ იმპერია?

- ვფიქრობ, თუ თვალს გადავავლებთ შტატების ტრაექტორიას მისი შექმნის დღიდან, იგი დაიწყო როგორც რესპუბლიკა, რომელიც ვერ ხედავდა აუცილებლობას, რომ, როცა დამოუკიდებლობას მოიპოვებდა, საფრანგეთის მონარქიას, რუსეთის, ბრიტანეთის, ოსმანთა იმპერიებს დასხმოდა თავს. ამერიკა აღიარებდა, რომ, კონსტიტუციის პრეამბულის შესაბამისად, შტატების მისია მდგომარეობდა შემდეგში: «გავამყაროთ თავისუფლების სიკეთეები ჩვენ მერე და ჩვენი შვილებისთვის». სწორედ ამას გულისხმობდა ჯორჯ ვაშინგტონი თავის ცნობილ გა­მოსათხოვარ სიტყვაში, როცა გვიანდერძა, რომ არ შეგვექმნა ალიანსები, არ ჩავბმულიყავით ომებში. მაგრამ რამდენიმე საუკუნის შემდეგ ჩვენ მაინც გავხდით იმპერია.

- მოიცა. უნდა შეგაწყვეტინოთ. ეს ხომ უკვე რაღაც იმპერიის მსგავსი იყო აშშ საზღვრებში. ინდიელებზე - ამერიკის მკვიდრ მოსახლეობაზე თავდასხმა, მექსიკასთან გარჩევები, ექსპანსია. ვგულისხმობ, რომ ეს ტენდენციები მაშინაც შეიმჩნეოდა.

- დიახ, რა თქმა უნდა, იმ გაგებით, რომ ჩვენ ვიკავებდით მიწებს, რომლებიც ჩვენ არ გვეკუთვნოდა. ეს, რაც შეეხება კოლონიალიზმს. ისინი იქ არ დაბადებულან, ისინი დაბადებით ამერიკელები არ იყვნენ. ასე თუ ვიმსჯელებთ, ჩვენ ყველანი ცოტცოტა იმპერიები ვართ, იმიტომ, რომ ხალხს ერთ ადგილზე გაჩერება არ შეუძლია. მე იმას ვამბობ, რომ ჩვენ გვქონდა კონსტიტუციით მკაცრად განსაზღვრული უფლებები, სულ ცოტა, 50 წლით. ვფიქრობ, იდეა აბსოლუტურად ზუსტად გამოხატა ჯონ ქუინსი ადამსმა თავის გამოსვლაში 1821 წლის 4 ივლისს: - «ჩვენ არ უნდა ვეძებოთ ურჩხულები მთელ მსოფლიოში, რომ დავამარცხოთ ისინი». ამით აიხსნება, რომ როცა ჩვენმა ლათინოამერიკელმა მეზობლებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს და ესპანეთის მარწუხებისგან გათავისუფლდნენ, ჩვენ ინტერვენცია არ მოგვიხდენია შეძახილებით: უი, თქვენ ტირანია გაქვთ და უნდა გიშველოთო! არც საბერძნეთის განმათავისუფლებელ ომში ჩავრეულვართ 1921 წელს.

იდეა მდგომარეობდა იმაში, რომ ზეგავლენა ჩვენი მაგალითით მოგვეხდინა. ეს იყო და ეს. ჩვენ არ გვქონია აკვიატებული იდეა, რომ სხვა ქვეყნებიც ამერიკის ზუსტი ასლები გამხდარიყვნენ. თუ ისინი ჩვენგან მაგალითს აიღებდნენ და მოგვბაძავდნენ, ძალიან კარგი იქნებოდა. თავისუფლების წინააღმდეგნი არასდროს ვყოფილვართ, მაგრამ ვიცოდით, რომ, თუნდაც, საუკეთესო მოსაზრებებით, საკუთარი ძალაუფლების საზღვარგარეთ გავრცელების პროცესი ჩვენს საკუთარ დემოკრატიულ ინსტიტუტებს დაანგრევდა ქვეყნის შიგნით (რადგან მთელი ძალაუფლება აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელში გადადის). ჯეიმს მედისონმა თქვა, რომ «ჩვენ გავხდებით ტირანები მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როცა გარეშე საფრთხე ძალიან დიდი იქნება». ის ამერიკის პრეზიდენტი იყო 1812 წლის ომის პერიოდში.

ახლა სად ვართ? სულ თავიდან ეს სამხედრო ბაზები შევტენეთ მსოფლიოს 135 ქვეყანაში. რატომ ვიქცევით ასე? იმიტომ, რომ, როცა სუპერსახელმწიფო ხარ, მსოფლიოში ვერავინ დაემუქრება შენს სუვერენიტეტს. თვით საშინელი 11 სექტემბერიც კი ჩვენი დამოუკიდებლობისთვის მუქარა არაა. ჩვენ ძალიან მძლავრები ვართ. საბჭოთა კავშირი დაიშალა. ჩვენი სამხედრო ბიუჯეტი ყველაზე დიდია მსოფლიოში. ჩვენ გაგვაღიზიანა რუსეთისა და სამხრეთ ოსეთის ამბავმა, მაშინ, როცა რუსეთის ბიუჯეტი ჩვენი ბიუჯეტის მხოლოდ 8 პროცენტს შეადგენს. ეს სამხედრო ბაზები იმისთვის არაა განკუთვნილი, რომ ამერიკაზე თავდასხმა აგვაცილოს (თავდაცვა ჩვენს ტერიტორიაზეც შეიძლება). შეიძლება ამ ძალების აშშ ტერიტორიაზე გადმოყვანა და ისინი დაცვის ბუფერულ ზონას შექმნიან. ასევე შეიძლება მზვერავი თანამგზავრების გამოყენებით სადაზვერვო ინფორმაციის შეგროვება. შესაძლოა წყალქვეშა ნავების გამოყენებაც. მაგრამ ბაზები თავდაცვისთვის არ იქმნება! ისინი ძლიერების დაცვისთვის გამოიყენება, რადგან ჩვენ აღგვაგზნებს ჩვენი დომინირება და ფიქრი იმაზე, რომ ყველასგან არ უნდა მოვითმინოთ მუქარა. ჩვენ პირველები არ ვართ, ვისაც ეს აღაგზნებს. ყველა გარდასული იმპერია, როცა საკუთარი საქციელის გამართლებას ცდილობდნენ, ამბობდა: «ეს ეიფორიის მდგომარეობაა!» მათ იცოდნენ, რომ ისინი მსოფლიოში მთავრები იყვნენ. ეს დაახლოებით სუპერთასის მოგების მსგავსი რამაა.

- მაგრამ მრავალი არგუმენტი მიუთითებს, რომ ეს კეთდება «ამერიკული ცხოვრების წესის დასაცავად». ამაში არის სიმართლის წილი. იმ თვალსაზრისით, რომ თუ გადავხედავთ ამერიკის ცხოვრების დონეს, შტატების სიმდიდრეს დანარჩენ მსოფლიოსთან შედარებით, რაღაც ვარიანტში ეს სამხედრო სიძლიერის პროეცირება ამერიკის კომერციულ ინტერესებს იცავს. ასე არაა?

- არა. ეს არაა აუცილებელი, პოლ. ეს მონაჩმახია. ხალხი ფულისთვის ყველაფერს გააკეთებს. აუცილებელი არაა, ხალხს ვაჭრობის სურვილი გაუღვიძო. ჩინეთთან ვაჭრობა, უკვე მრავალი საუკუნეა, რაც მიდის. ერთადერთი ემბარგო - ეს იყო ემბარგო ხორბალზე, რომელიც ჩვენ დავაწესეთ საბჭოეთის ავღანეთში შეჭრის შემდეგ. მათ კი უბრალოდ შეისყიდეს მეტი ხორბალი არგენტინიდან და ესპანეთიდან. ემბარგო კუბაზე? ეს არაფერია. ყოველთვის მოიძებნებიან ადამიანები, რომელნიც არალეგალურად შემოიტანენ იმას, რისი შემოტანაც ლეგალურად აკრძალულია. ჩვენ ერთი ტრილიონი დავხარჯეთ ნარკოტიკების შემოტანის აკრძალვაზე, ის კი მაინც შემოედინება! ხალხი ივაჭრებს. ირანი ჩვენთან ივაჭრებს. უგო ჩავესიც ივაჭრებს ჩვენთან. ყველა ივაჭრებს, თუ საუბარი მიდის ფულზე. თუ პირდაპირ არა, შემოვლითი გზებით მოხდება. თქვენ, ალბათ, გახსოვთ, 73 წლის განკითხვის დღის ომისშემდგომი ნავთობის ემბარგო დაწესდა შეერთებული შტატებისა და ნიდერლანდების წინააღმდეგ, რადგან ჩვენ ისრაელს ვუჭერდით მხარს. ეს იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ ნავთობი აღარ გვქონდა? არა. ისინი ნავთობს ყიდდნენ ვიღაცაზე, რომელიც შემდეგ ჩვენზე ყიდდა მას.

ჩვენ სიმდიდრისა და აყვავებისთვის სამხედრო ძალა არ გვჭირდება. პირიქით, ჩემი წიგნის წერისას მე ჩავატარე კვლევა, რომ გამერკვია, აყვავდა თუ არა ბრიტანეთის იმპერია თავისი გიგანტური საცეცების მეშვეობით და მისი წარმატებული საერთაშორისო ვაჭრობის ერთადერთი მიზეზი სამხედრო ძლიერება თუ იყო? არა. არაა აუცილებელი იმპერიად ყოფნა. უბრალოდ, საჭიროა შეთანხმება თავისუფალ ვაჭრობაზე...

- და როგორია მოცემულ სიტუაციაში საინფორმაციო საშუალებების როლი?

- ფართო გაგებით, ვფიქრობ, რომ მედია ამ რეჟიმის გამხმიანებელია, თუ გნებავთ. მე არ მინახავს, რომ მედიას დაესვას კითხვა: - «და საერთოდ, რატომ გვაქვს ბაზები ყველა იმ ადგილას, სადაც გვაქვს?»

დღევანდელი «Washington post»-ის პირველ გვერდზე იყო მასალა იმის შესახებ, რომ «ჩვენ ძაააალიან საშიშ გარემოში ვცხოვრობთ», იქ შემოთავაზებული იყო, გაგვეგრძელებინა მათი დევნა. შემოთავაზებული იყო დევნის გაგრძელება. დააკვირდით, ეს ხომ კუბური სარაკეტო კრიზისია! ისინი კი სწორედ ასე ხედავენ - კრიზისი კუბაზე და ოსამა ბენ ლადენი. მედიას აქაც არ შეუსრულებია თავისი როლი, მათ არ დაუსვამთ საკითხი - «როგორია რეალური საფრთხე»? რატომ არ შეგვიძლია თავის დაცვა, თუ არმია და თანამგზავრები აქ, შტატებში გვეყოლება? წყალქვეშა ნავების გამოყენებაც შეგვიძლია. კიდევ არის CAI. სადაზვერვო მონაცემების შეკრება უპილოტო თვითმფრინავების ჩამოგდებისა და ხალხის ხოცვისგან ბევრად განსხვავდება.

- პრეზიდენტ ბუშის არგუმენტები, რომლითაც ხანდახან ობამაც სარგებლობს ხოლმე, ძირითადად, მდგომარეობდა შემდეგში, რომ უკეთესია მათი დამარცხება იქვე, ვიდრე მათთან ბრძოლა აქ.

- ეს აბსურდული არგუმენტია. რადგან თუ თქვენ არ იბრძვით, შეიძლება, არც არასდროს მოგიწიოთ «აქ» ბრძოლა. თქვენ გაქვთ დაცვა, და იმყოფებით აქედან ათასობით მილის მოშორებით. «მე აქედან 5 000 მილზე ვიღაცას ვერ ვიტან და უნდა მოვკლა», - ეს ადამიანურ ბუნებაში არ ზის. შესაძლოა, მეორე 11 სექტემბერიც მოხდეს, დიახ. მაგრამ ჩვენ აქ ჩვენი ტიმოტი მაკვეიებიც გვყავს და მათ ომს არ ვუცხადებთ. ჩვენ მათ დევნას და დაჭერას სისხლის სამართლის სისტემის შესაბამისად ვცდილობთ, მაგრამ ომის კატეგორიებით არ ვაზროვნებთ. დაიმახსოვრეთ, პოლ, ომის განმასხვავებელი ნიშნები - ის მკვლელობას კანონიერად აცხადებს, ხალხის მსხვერპლად შეწირვის ლეგალიზებას ახდენს. ეს ნიშნავს ნებისმიერი იურიდიული შეზღუდვის არარსებობას. უბრალოდ, ირჩევ მსხვერპლს და ესვრი. თუ მსხვერპლის არჩევაში შეცდი, ეს გადაჭარბებულ ზარალად ითვლება. ომის ფსიქოლოგია და მენტალიტეტი სწორედ ამით განსხვავდება იმისგან, რომ ჩვენ, უბრალოდ, გვეთქვა: დიახ, ისინი საშიშნი არიან, უნდა შევეწინააღმდეგოთ. დიახ, ჩვენ შეგვიძლია, ვებრძოლოთ ამას სისხლის სამართლის სამოქალაქო სისტემის ფარგლებში, სადაც მკვლელობა უკანონობაა. კანონიერია გამოძიების ჩატარება, დამნაშავეობის დადგენა და შემდეგ მოკვლა, თუ ეს მართლმსაჯულების აღსრულებისთვისაა საჭირო. ისიც იმ შემთხვევაში, თუ ეს სიკვდილით დასჯას ეხება. ამაში დიდი განსხვავებაა.

ისევ მინდა, დავუბრუნდე იმ თემას, რომ თუ ჩვენ საზღვარგარეთ არ ვართ, მოვლენ და ომს გამოგვიცხადებენ. ვთვლი, რომ ეს ნონსენსია. არა მგონია, ერაყი ამერიკაში შემოჭრილიყო, ჩვენ რომ ახლა ერაყში არ ვიყოთ. მაინც, არა მგონია, დღესდღეობით, ჩვენ რომ ავღანეთიდან ჩვენი ძალები გამოგვეყვანა, ვინმეს, ტიმოტი მაკვეისავით ტერაქტის მოწყობა ეცადა. არ ვფიქრობ, რომ ჩვენ ეს უნდა უგულებელვყოთ, მაგრამ ეს მცირე რისკი არ ამართლებს ომის ფსიქოლოგიას. 80.000 ჯარისკაცის შეყვანა, უპილოტო თვითმფრინავების ჩამოგდება და ხალხის ხოცვა იმის გამო, რომ ერთი დანაშაულის ალბათობა არსებობს, სისულელეა.

- არგუმენტი, რომელიც ახლა, დღესდღეობით მოჰყავთ - ეს ჩამოშლილი პაკისტანია. პაკისტანი ბირთვული ზეძალაა, ესე იგი, ადგილობრივ ისლამისტებს რამე უნდა მოვუხერხოთ.

- ეს ხომ სისულელეა. პირველ რიგში, პაკისტანში ძირითადი პრობლემა ბევრ რამეში ჩვენ გამოვიწვიეთ, როცა პაკისტანელების გამოყენება დავიწყეთ საბჭოეთის შემოჭრის წინააღმდეგ ავღანეთში. ჩვენ შევქმენით თალიბანი და ოსამა ბენ ლადენი, ჩვენ შევაიარაღეთ ისინი სტინგერის მართვადი რაკეტებით და სხვა რაღაცებით. ჩარლი უილსონის ომი ამერიკასთან ომის პრელუდია იყო. რა გვაძლევს საფუძველს, ვივარაუდოთ, რომ ვიცით, როგორ დავუჭიროთ მხარი პაკისტანის რეჟიმს? ჩვენ მხარს ვუჭერდით მუშარაფს, და მას წასვლა მოუხდა. ჩვენ მხარი დავუჭირეთ კიდევ ერთს - ზარდარის, ჩათვალეთ, რომ ეგეც წასულია. ჩვენ არ ვიცით! და ჩვენ ლეგიტიმურები არ ვართ პაკისტანში. აშშ პაკისტანში ასოცირდება შაჰის ბრძოლასთან მოლების წინააღმდეგ. პაკისტანელები ისეთივე ხალხია, როგორიც ყველა, მაგრამ მათ არ მოსწონთ, როცა უცხო ძალები ეუბნებიან, რა უნდა გააკეთონ. მე არ ვამბობ, რომ საფრთხე საერთოდ არ არსებობს. თუ გავითვალისწინებთ პაკისტანის მთავრობის სიმყიფესა და იმას, რომ მათ ბირთვული იარაღი აქვთ, ვაღიარებ, რომ არსებობს შანსი, მათ ხელში რაღაც შეიძლება მოხვდეს. 

ჩვენ შევიჭრებით ირანში იმიტომ, რომ მათ შეუძლიათ ბირთვული იარაღის შექმნა? ჩრდილოეთ კორეას უკვე აქვს ბირთვული იარაღი, პოლ, უკვე აქვს. ჩვენ არ ვიჭრებით ჩრდილოეთ კორეაში. და თუ რეალურ საფრთხეებზე ვსაუბრობთ, არსებობს კიდევ ბაქტერიოლოგიური და ბიოლოგიური იარაღის შექმნის რეალური პერსპექტივები, რომელთა საშუალებითაც წყლის მოწამვლაა შესაძლებელი. ისინი ამ იარაღს შექმნიან, და ჩვენ ყველას ომს ვერ გამოვუცხადებთ, ვისაც ამ იარაღის შექმნა და ჩვენი წყალმომარაგების შეფერხება შეუძლია.

მე არ ვამბობ, რომ მსოფლიოს ვარდისფერი სათვალიდან უნდა ვუყუროთ, არც იმას ვამბობ, რომ საზღვარგარეთ ყველაფერი იდეალურადაა. იქ არიან ბოროტი ძალები, მაგრამ ეს არ ნიშნავს ყველგან და ყოველთვის გამუდმებით ომის მდგომარეობაში ყოფნას და ხალხის ციხეში გამომწყვდევას იმის გამო, რომ თითოეულ მათგანს დანაშაულის ჩადენა შეუძლია. ზოგიერთი საფრთხე გასათვალისწინებელია, ოღონდ - მხოლოდ ზოგიერთი. არის თუ არა ამაში რისკი? დიახ. ჩვენ ამ მსოფლიოში ყველგან არ ვართ. ვიღაცამ სადღაც შეიძლება დაგვარტყას, ხალხი დაიხოცება, და ჩვენ ეს არ მოგვეწონება. მაგრამ გაიხსენეთ, რომ ჩვენ, როგორც ფაქტს, ისე ვუყურებთ, რომ ამერიკაში ყოველწლიურად 15.000-დან 20.000-მდე ადამიანს კლავენ. ჩვენ ხომ არ ვამბობთ «habeas corpus მკვლელობაზე!», რადგან მაშინ მოგვიწევდა სპეციალური პროგრამების შექმნა, რომლის მიხედვითაც, პოლიციას ნებისმიერ დროს ნებისმიერ სახლში შეეძლებოდა შესვლა, სადაც, მისი მოსაზრებით, მკვლელობა შეიძლებოდა მომხდარიყო. 15 000-20 000 - ეს დიდი ციფრია, პოლ! ეს ნიშნავს, რომ 11 სექტემბრის შემდეგ ქვეყანაში 160 000 მკვლელობა მოხდა. შეგიძლიათ წარმოიდგინოთ, რა მოხდებოდა, შტატებში რომ 160 000 ადამიანი ტერორისტების ხელით დაღუპულიყო?

ეს იქნება სამხედრო რეჟიმი. ეს, უბრალოდ, იქნება საბრძოლო რეჟიმი! უნდა შევიგნოთ, რამდენად რეალურია ეს საფრთხეები, და მათ შესაბამისად ვუპასუხოთ, და სახელმწიფო შევინარჩუნოთ! იმიტომ, რომ თუ ყველა საფრთხის განადგურებას შევეცდებით, სახელმწიფოს დავკარგავთ - მთელი ხელისუფლება გადავა აღმასრულებელი ხელისუფლების ხელში. გაიფანტება დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ არსებობის ყოველგვარი აზრი.

დინა მანგალიევა
«ИноСМИ»